साहित्य, कला अनि संगीत

पोखरा उपत्यकालाई दुइ भागमा विभाजित गर्ने काम विजयपुर खोलाका पर्ूवपटिटको भागलाई कवि शिरोमणि पौडेलको नामलाई स्मरण गरेर नगरपालिका राखिएको छ ।वास्तवमा नेपालको पश्चिमाञ्चल साहित्यको उद्गम स्थल नै मानिदिदा फरक पर्दैन ।त्यो यस अर्थमा कि सदियौदेखिको नेपाली साहित्यको शुरुवात यस क्षेत्रबाट भएको हो र अहिले पनि देशका नाम चलेका थप्रै साहित्यकारहरु यहां सकृय छन् ।


प्ाोखरा अनि साहित्यिक पर्यटन

फूलले मौरीलाई आफूतिर आकषिर्त गरे जस्तै जहां प्राकृतिक सौर्न्दर्य छ ,त्यहां प्रकृतिले नै कला र साहित्यका अनुरागीहरुलाई आफूतिर आकषिर्त गर्छ ।आफनो रुपको सौर्न्दर्यलाई रसास्वादन गर्न अनि अरुलाई पनि त्यसको स्वाद चखाउन ,।वास्तवमा प्राकृतिक सौर्न्दर्यको वास्तविक रुपमा रसस्वादन आफू पनि गर्ने अनि अरुलाई पनि गराउने काम यिनै कलाकार,साहित्यकारहरुले नै वास्तविक रुपमा गराउंदछ मौरीको हामीलाई मह चखाए जस्तै । पोखरा सौर्न्दर्यको महले भरिएको र मह चखाउन हरदम तयार रहेको झै लाग्छ ।

पोखरामा विविधताले भरिएका साहित्यकारहरुको जन्मस्थान हो जहांं हरेक पुस्ताका साहित्यकारहरु हुनुहुन्छ । पोखराले यहीका लागि मात्र होइन ,देशका अन्य भागका साथै विदेशका मौरीहरुलाई समेत सौर्न्दर्यको मह चखाउन हरदम तयार भएर वसेको छ । पोखराले देशलाई अन्य क्षेत्रमा योगदान दिएजस्तै साहित्यका फूलहरु पनि अनेक दिइसकेको छ र देशका अन्य भागका साहित्यकारहरु अनि यसका अनुरागीहरुलाई पनि सदा निम्तो दिइरहेको छ ।

समान रुचि र कर्म भएका एक व्यक्तिलाई अर्को व्यक्तिको काममा रुचि र चासो हुनु स्वभाविक नै हो ।त्यसमाथि सौर्न्दर्यको खानीमा ।यस उपत्यका बाहिरका साहित्यकारहरुको सामिप्यतालाई यहांका साहित्य र्सजकहरु उत्साहका साथ स्वागत गर्न लालायित हुनुहुन्छ ।
प्ाोखरेली साहित्य र्सजकहरु पोखरा बाहिरका र वाहिरका हरुलाई यहां भित्रको साहित्य सम्बन्धि अभिरुचि हुनु स्वभाविक हो किनकी समान रुचि र पेशा भएका व्यक्तित्वहरुलाई एक अर्काको काम गराइप्रति रुचि हुन्छ नै ।साहित्य भन्ने कुरा साहित्य सिर्जना गर्नेलाई मात्र नभएर साहित्यको गुलियो रसास्वादन गर्नेलाई पनि त हुन्छ अर्थात साहित्यकारहरुले लेखेका महरुपि लेख अनि रचना पढ्न रुचि हुन्छ ।

पोखरा अनि यसको वरपरका स्थानहरुले सौर्न्दर्य पर्यटन जस्तै साहित्यिक पर्यटनको पनि उत्तिकै संभावना बोकेको छ ।कवि , कथाकार,गीत अनि गजलकार अनि चित्रकार र फोटोग्राफरहरुका लागि समेत उपयुक्त माहौल सिर्जना गरेको छ ।

अक्षर यात्रा

यहां थुप्रै साहित्यकारहरु अनि साहित्यिक समूहहरु रहेका छन् जसले उनीहरुलाई नियमित जमघट अनि छलफल गर्ने र साहित्यिक अभियानको यात्रामा पनि वेलावेलामा निस्कने गर्दछन् जसलाई उनीहरुले अक्षर यात्रा नाम दिएका छन् ।यसले गर्दा समान रुचि हुने व्यक्तिहरुका लागि एक किसिमको साहित्यिक माहौल हरदम तयार भइनै रहेको हुन्छ । यसरी समूहमा आवदताले एक अर्कालाई बुझन र आफनो कामबाट खारिने राम्रो मौका मिल्ने गर्दछ ।

यिनै यात्रा मध्ये एक हो अक्षर यात्रा अनि अर्को हो संरक्षण कविता यात्रा जसमा साहित्यिक समूहहरु स्थनिय लगायत देशका विभिन्न भागहरुको यात्रा गरेर साहित्य सिर्जना गर्ने गर्दछन् ।कुनै काममा जति खारिन सक्यो ,उती नै सिर्जना उत्कृष्ट र मीठासले भरिएको हुन्छ । त्यसैले पनि पोखरेली साहित्य खारिएको छ अनि मीठासले भरिएको छ ।

अक्षरयात्रा बारेमा विस्तृत लेख

साहित्यिक तर्ीथयात्रा

कवि शिरोमणी लेखनाथ पौडेलको घर यस नगर पालिकाको अर्धो भन्ने ठांउबाट जहा वहाको सालिक पनि राखिएको छ) बाट उत्तरतिर हिडेर करिब एक घण्टामा पग्न सकिन्छ जसलाई अर्चले भनिन्छ जहां लेखनाथ बाजेको परालको झोपडी घर बेवारिसे अवस्थामा देख्न सकिन्छ ।

विकशित देशहरुमा आफना साहित्यकारहरुलाई देशको गहनाको रुपमा लिइन्छ र साहित्यकार जन्मिएको गांउ अनि घरलाई र्सबसाधारणदेखि साहित्यकारहरुले सम्म साहित्यिक तर्ीथस्थल मानेर पर्यटकिय क्षेत्र जस्तो वनाउने गरिएको हन्छ भन्ने सन्ने गरिन्छ तर यहांको अवस्था विल्कलै फरक छ जहां साहित्यकाका नाममा थप्रै संघ र सस्थाहरु ख्ालेका छन् तर .................. ।


साहित्यिक स्रष्टाहरुको नाम....................

कवि शिरोमणि लेखनाथ पौड्याल


प्रकट पगेनी - साहित्यकार )

प्रणय सम्बन्धी कविता र गीत रच्ने कविको रुपमा आफनो परिचय वनाएका कवि हुन् प्रकट पगेनी ।


सरुभक्त

उदास कविको परिचय वनेका कवि सरुभक्त उदासिनता भित्र रहेका गहनता उहाका साहित्यमा पाइन्छन् ।वहांका साहित्यिक कृतिहरुका नाम पनि सटिक छन् ।जस्तै पागल वस्ती , तरुनी खेती आदि ।...............


स्व. अलि मियां


पोखराका साहित्यकारहरु देशभरका साहित्यकार तथा साहित्यानुरागीहरुलाई स्वागत गर्नु हुन्छ ।देशको एक भागको साहित्य र अर्को भागसंग अन्तरकृया गर्न र आफनो साहित्यिक रचनालाई तिखार्न साहित्यिक भ्रमणले ठूलो मदत गर्दछ ।
प्ाोखरा अनि संगीत पोखराको राष्टि्य स्तरका धेरै गायक गायिका र संगीतकारहरु अनि गीतकारहरु जन्माएको छ ,जस मध्ये गायक स्वर्गीय श्री झलकमान गर्न्धर्वको नाम अग्रपंतिमा आउंछ जसको गीत बाबैले सोध्लान नि .........अझै पनि हाम्रो समाजमा लोकप्रिय रहेको छ ।नेपाली लोक संगीतका सम्वाहक उनले सारंगी मार्फत नेपाली लोक संगीतलाई फिंजाउने काम गरे ।पोखरा उनीहरुको पुख्र्यौली थलो पनि हो । लोक पप गायन पोखराकै मौलिकता हो । आधुनिक गायनमा पनि पोखराले धेरै नै प्रतिभाहरु जन्माइसकेको छ ।यद्यपि कतिपय प्रतिभाहरु वि देश पलायन भैसकेका छन् । केही थोरैमात्र स्वदेशमा रहेका प्रतिभाहरु मध्ये हुन् अमृत गुरुड


लोक गीत अनि गर्न्धर्व जाति

नेपालमा लोक संगीतको अनि सारड्गीको शुरुवात गर्न्धर्व जातिबाट भएको मानिन्छ ,त्यसैले उनीहरु लोक संगीतका शुरुवातकर्ता मानिन्छन् ।पोखराको उत्तरी भाग लामाचौरबाट पर्ूवपटि्ट महेन्द्र गुफाको आसपास बाटुले चौर गर्न्धर्व जातिहरुको पूख्र्यौली थलो हो ।
नेपालमा लोक संगीतका र्सजकहरुको आर्थिक अवस्था अहिले पनि दुरावस्था नै छ ।पहिले पहिले गांउघरतिर आशिर्वचन र शुभकामना गाएर घरघर अन्न संकलन गर्ने चलन हालका दिनहरुमा कम हुंदै गएकोले .............

भ्fmलकमान गर्न्धर्व

पोखराका साहित्यिक संघ सस्थाहरु
पोखरेली युवा सास्किृतिक परिवार
अलिमियां लोक वाड्मय प्रतिष्ठान

पोखरेली साहित्यकारहरुको वेब साइट तथा ब्लग साइटहरु

पछि राखिनेछ